چهارشنبه ۲۸ مرداد ۱۴۰۵ - ۱۰:۳۵

یادداشت مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان خراسان‌رضوی؛

کتابخانه‌های عمومی می‌توانند به پایگاه ارتقای «سواد آب» در جامعه تبدیل شوند

بحران آب را دریاب

مواجهه با بحران آب صرفاً با توسعه زیرساخت‌ها و اقدامات فنی امکان‌پذیر نیست؛ جامعه زمانی می‌تواند در مدیریت این بحران مشارکت مؤثر داشته باشد که از «سواد آب» برخوردار باشد و کتابخانه‌های عمومی می‌توانند یکی از مهم‌ترین بسترهای فرهنگی برای شکل‌گیری و گسترش این سواد در جامعه باشند.

به گزارش اداره‌کل رروابط عمومی اداره کل کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی، حسین نوربخش؛ مدیرکل کتابخانه‌های عمومی خراسان رضوی، دریادداشتی به مناسبت رویداد علمی و فرهنگی «بحران آب را دریاب!» با هدف افزایش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت آب و ترویج فرهنگ مصرف صحیح و مسئولانه این سرمایه حیاتی، در کتابخانه‌های عمومی نوشت:

مواجهه با بحران آب صرفاً با توسعه زیرساخت‌ها و اقدامات فنی امکان‌پذیر نیست؛ جامعه زمانی می‌تواند در مدیریت این بحران مشارکت مؤثر داشته باشد که از «سواد آب» برخوردار باشد و کتابخانه‌های عمومی می‌توانند یکی از مهم‌ترین بسترهای فرهنگی برای شکل‌گیری و گسترش این سواد در جامعه باشند.

در شرایطی که مسئله آب به یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی و اجتماعی کشور تبدیل شده است، نقش نهادهای فرهنگی نیز باید متناسب با این شرایط بازتعریف شود. کتابخانه عمومی دیگر صرفاً محل دسترسی به کتاب نیست؛ بلکه یک فضای اجتماعی برای دسترسی به اطلاعات معتبر، گفت‌وگو، یادگیری جمعی و شکل‌گیری نگرش‌های مسئولانه است.

  «سواد آب» به معنای آگاهی صرف از کمبود آب یا توصیه به مصرف کمتر نیست. شهروند برخوردار از سواد آب باید بتواند رابطه میان مصرف روزمره، منابع آب، تغییرات اقلیمی، الگوی توسعه، کشاورزی، صنعت و آینده سرزمین را درک کند و بر اساس اطلاعات صحیح، تصمیم مسئولانه بگیرد. کتابخانه‌های عمومی به دلیل دسترسی گسترده به اقشار مختلف جامعه، ظرفیت مناسبی برای ایجاد چنین دانشی دارند.

یکی از وظایف مهم کتابخانه‌های عمومی در مواجهه با مسائل اجتماعی، تبدیل اطلاعات تخصصی به دانش قابل فهم برای عموم مردم است. موضوع آب نیز دقیقاً به چنین رویکردی نیاز دارد. دانشگاه‌ها و مراکز تخصصی می‌توانند دانش علمی تولید کنند، اما کتابخانه‌ها می‌توانند در انتقال این دانش به جامعه و تبدیل آن به گفت‌وگوی عمومی و رفتار اجتماعی نقش‌آفرینی کنند.

 می‌توان مسئله آب را از طریق کتاب، نشست‌های تخصصی، باشگاه‌های گفت‌وگو، برنامه‌های کودک و نوجوان، کارگاه‌های آموزشی، فعالیت‌های هنری و حتی پویش‌های محلی به یک موضوع مستمر در کتابخانه‌ها تبدیل کرد. در این صورت، کتابخانه از یک «محل برگزاری برنامه» به یک «مرکز شکل‌دهی به گفت‌وگوی اجتماعی درباره آب» تبدیل خواهد شد.

 در خراسان رضوی، با توجه به شرایط اقلیمی و اهمیت موضوع آب، این مسئله می‌تواند به یکی از محورهای جدی فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی کتابخانه‌های عمومی تبدیل شود. هر کتابخانه می‌تواند متناسب با شرایط جغرافیایی و اجتماعی منطقه خود، مسائل مرتبط با آب را شناسایی و زمینه گفت‌وگو میان کارشناسان، مردم، دانش‌آموزان، خانواده‌ها و فعالان اجتماعی را فراهم کند.

 این رویداد می‌تواند آغاز یک مسیر باشد؛ مسیری که در آن کتابخانه‌های عمومی نه فقط درباره بحران آب اطلاع‌رسانی می‌کنند، بلکه به مردم کمک می‌کنند این بحران را بهتر بشناسند، درباره آن گفت‌وگو کنند و سهم خود را در حل آن پیدا کنند.

 یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های هر جامعه، سرمایه انسانی و فرهنگی آن است. اگر بتوانیم از ظرفیت کتابخانه‌های عمومی برای افزایش دانش، حساسیت اجتماعی و مسئولیت‌پذیری مردم نسبت به منابع طبیعی استفاده کنیم، در واقع از یک ظرفیت فرهنگی برای حل یک مسئله ملی بهره گرفته‌ایم.

 آینده آب فقط در تصمیم‌های مدیریتی و پروژه‌های عمرانی رقم نمی‌خورد؛ بخشی از آن در رفتارهای روزمره مردم، در نوع نگاه خانواده‌ها، در آموزش کودکان و نوجوانان و در گفت‌وگوهای اجتماعی شکل می‌گیرد. کتابخانه‌های عمومی می‌توانند یکی از مکان‌هایی باشند که این گفت‌وگو از آنجا آغاز می‌شود؛ گفت‌وگویی برای اینکه «آب را دریابیم»، پیش از آنکه فرصت جبران را از دست بدهیم.